ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੇ ਸੈਕਸ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ 1 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ

ਵੈਨਕੂਵਰ (ਏਕਜੋਤ ਸਿੰਘ): ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਕ੍ਰੈਸਟਨ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦਾ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ। ਕ੍ਰੈਸਟਨ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਯਾਨੂਕੋ (ਕੀ) ਲੂਈ (Kianuko ‘Ki’ Louie) ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ (Sexual Exploitation) ਅਤੇ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾਉਣ (Luring) ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਮੰਨਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਣਾ। ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਬੇਸ਼ਨ (ਨਿਗਰਾਨੀ) ਹੇਠ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕ੍ਰੈਸਟਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਅਧਿਆਪਕ ਕਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਤ ਚਿਹਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੱਥਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ 2022-23 ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਯਾਨੂਕੋ ਲੂਈ, ਜੋ ਕਿ ਕੂਟਨੀ ਰਿਵਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ (ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਸੈਕੰਡਰੀ) ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਨਾਬਾਲਗ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ (Crown Counsel) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਵਧਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਇੱਕ “ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਅਤੇ ਚਲਾਕੀ ਭਰੀ” (Calculated and Manipulative) ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਹ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ‘ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ, ਬਾਲ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਅਤੇ ਜਬਰਨ ਵਸੂਲੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਪਰ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲਣ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਬਾਕੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜੱਜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਲੂਈ ਨੇ ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੱਜ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ “ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲਾ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੂਈ ‘ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਅਗਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਕਸ ਓਫੈਂਡਰ ਰਜਿਸਟਰੀ’ (SOIRA) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਉਸਦੀ ਹਰ ਹਰਕਤ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. (DNA) ਸੈਂਪਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਵਲੰਟੀਅਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਜਿੱਥੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਪਹਿਲੂ ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਹੈ। ਕਿਯਾਨੂਕੋ ਲੂਈ ਸਥਾਨਕ ‘ਯਾਕਨ ਨੁਕੀ’ (Yaqan Nukiy – Lower Kootenay Band) ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਸੈਕੰਡਰੀ’ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਕੂਟਨੀ ਰਿਵਰ ਸੈਕੰਡਰੀ’ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਹੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਸਾਖ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਅਜਿਹੀ ਘਿਨੌਣੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਿਕਲਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਰੁਤਬਾ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪੀੜਤ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੀੜਤਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ। ਜੱਜ ਨੇ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਵਧ ਸਕਣਗੀਆਂ। ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਇੱਕ ਸਬਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ‘ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਦਬਾਅ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ। ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ ਜ਼ਖਮ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਇਹ ਕੇਸ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਖਤਰਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। This report was written by Ekjot Singh as part of the Local Journalism Initiative.