ਸਰੀ, (ਏਕਜੋਤ ਿਸੰਘ) : ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਈਰਾਨੀ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ’ਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 6 ਤੱਕ ਹਮਲੇ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਰੋਕ ਨੂੰ ਅਗਲੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਟਰੰਪ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਦੌਰ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਰਥਕ ਨਤੀਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਹਾਲ ਵੱਡੇ ਉਛਾਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਰਾਹਤ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ ।ਭਾਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਪਰ ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ । ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਊਰਜਾ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗ ਭੜਕ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ । ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 20 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਹੈ । ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 120 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕਾਰਨ 90 ਡਾਲਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਰ ਹਨ । ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਟਰੰਪ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਚਾਰੇ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 10 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ‘ਚੁੱਪ ਚੇਤਾਵਨੀ’ ਵੀ ਹੈ । ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 1,000 ਵਾਧੂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾ ਸਕੇ । ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਜੌਨ ਐਲਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਰੰਪ ਦੀ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਆਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੇ । ਈਰਾਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਆਖਰੀ ਮੌਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ ਕਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗੱਲਬਾਤ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਾਧਾ ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਫਿਲਹਾਲ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇਸ ‘ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਡ’ ‘ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਈਰਾਨੀ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ’ਤੇ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਹਮਲੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ : ਟਰੰਪ
