ਵੈਨਕੂਵਰ, (ਏਕਜੋਤ ਿਸੰਘ): ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਭਰਨ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾਉਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਠੱਗ ਵੀ ਏਆਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਰਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਮਾਈਲਜ਼ ਵਾਕਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਏਆਈ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਪਰਾਧੀ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਈਮੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਇੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਧੋਖਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਰੈਵਨਿਊ ਏਜੰਸੀ (ਸੀ.ਆਰ.ਏ.) ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੈਨਰੇਟਿਵ ਏਆਈ ਰਾਹੀਂ ਅਪਰਾਧੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਏਆਈ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਨਕਲੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ (AI-generated voice calls) ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਈਲਜ਼ ਵਾਕਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਜੀਵਨ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਹੁਤ ਸੁਖਾਲੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਠੱਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਲੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਨੰਬਰ (SIN) ਵਰਗੇ ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵੇ ਮੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਟੈਕਸ ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਆਵੇਗੀ। ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਟੈਕਸ ਰਿਫੰਡ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਝਾਂਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਟੈਕਸਟ ਮੈਸੇਜ, ਈਮੇਲ ਜਾਂ ਵੌਇਸ ਮੇਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਫੰਡ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਓ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੀ.ਆਰ.ਏ. ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਰੈਵਨਿਊ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਟੈਕਸ ਰਿਫੰਡ ਜਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਈ-ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਮੈਸੇਜ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ, ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਹਮਲਾਵਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਫੋਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਜਾਂ ਧਮਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਮਾਹਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਡਿਜੀਟਲ ਖਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ‘ਮਲਟੀ-ਫੈਕਟਰ ਅਥੈਂਟੀਕੇਸ਼ਨ’ (MFA) ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੈੱਟਅੱਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਪਰਤ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਸਵਰਡ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਈਲਜ਼ ਵਾਕਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਏਆਈ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਟੈਕਸ ਭਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਸਿਖਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟੈਕਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਵਧਿਆ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
