ਸੰਪਾਦਕੀ ਮੰਡਲ
ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਆਮਦਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਸ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਔਸਤਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁਣ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕਾਹਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵਿਹਲਾ ਹੋਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਿੱਥ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚੇ, ਵੱਧ ਰਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਦੌਰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਔਸਤਨ ਤੇਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਮੌਜੂਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਿਲੇਨੀਅਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਲੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਿਜ਼ ਚੌਵੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਘੜਨ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਚੌਵੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਗੇਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਠੋਸ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਲਗਾਤਾਰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਇੰਨੇ ਵੱਧ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਨੌਜਵਾਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਖਰੀਦਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੁਪਨਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲਏ ਗਏ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੀਸਾਂ ਭਰਨ ਲਈ ਲਏ ਗਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁਕਾਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿੱਤੀ ਫਾਇਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਚੌਵੀ ਜਾਂ ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਕਮ ਬਚਾਉਣੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਵਿਆਜ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਵਿਆਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿੱਤੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੂਲ ਰਕਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਿਲੇ ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਿਆਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੱਚਤ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਫੰਡ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਚਨਚੇਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਗੇਤੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਧੇਰੇ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਕੰਮ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਸ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੜਿੱਕਾ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ਮੱਰਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੋਰਾ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਈਂਧਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਬੱਚਤ ਲਈ ਪੈਸਾ ਕੱਢਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਛਿਆਹਠ ਫੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਸਾ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਰਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਇਸ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਚਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਤਾਰਾਂ ਫੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੱਚਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ਇੱਕ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੱਚਤ ਰੋਕਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਵਿਆਜ ਦੇ ਲਾਭ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿੱਤੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਜਿਸ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀਹ ਜਾਂ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਮੁਨਾਫਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਪੈਸੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿ ਸਕੇ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਵਿੱਤੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਆਮਦਨ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂ ਘੱਟਦੀ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਨੇ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਬਦਲ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਗੇਤੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਕੁਝ ਚੰਗੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਆਦਤਾਂ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਬਜਟ ਬਣਾਉਣਾ, ਫਜ਼ੂਲ ਖਰਚੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੱਚਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਦਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਹੁਣ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਬਲਕਿ ਇਹ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ, ਵੱਧ ਰਹੇ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਆਣਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬੱਚਤ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਿੱਤੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਖਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਣ। ਸਿਰਫ਼ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾ ਕੇ ਹੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

