ਆਰਕਟਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੂਸ-ਚੀਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਵਧਾਇਆ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਹੱਥ

ਵੈਨਕੂਵਰ, (ਏਕਜੋਤ ਸਿੰਘ): ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਮੈਰੀ ਸਾਈਮਨ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਰਵੇ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਏਜੰਡਾ ਆਰਕਟਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੌਰਾ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੌਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਆਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਆਪਣੇ ਨਾਟੋ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਈ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਵੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਗੱਲ ਮੈਰੀ ਸਾਈਮਨ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਨੁਕ (Inuk) ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਨਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਵੀ ਜਾਣਗੇ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਇਨੁਇਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਕੋਈ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੁੜੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ “ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੂਟਨੀਤੀ” (Cultural Diplomacy) ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰੀਨ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਰੀ ਸਾਈਮਨ ਨੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਰਕਟਿਕ ਕੌਂਸਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਅਸਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਨਾਟੋ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਬਦੀਲੀ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਵੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚੇ ਅਕਸਰ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੁਬਈ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖਰਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਰਗੇ ਜੀ-7 ਦੇਸ਼ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਆਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਬਰਫ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਮੈਦਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੈਰੀ ਸਾਈਮਨ ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ।
ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਰਾਲਡ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਰਾਜਾ ਫਰੈਡਰਿਕ ਦਸਵੇਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਕਈ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ। ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਲਵਾਯੂ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ ਜਿੱਥੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਸਰ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ 11 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ “ਨੌਰਦਰਨ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ” (ਉੱਤਰੀ ਕੂਟਨੀਤੀ) ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਮੈਰੀ ਸਾਈਮਨ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਤਜਰਬਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। This report was written by Ekjot Singh as part of the Local Journalism Initiative.